De rol van de toeschouwer: afstand bewaren

Columns , Psychologie 19 augustus 2022 21:08 René Pijlman 

 

Het is in beider belang dat de toeschouwer voldoende afstand bewaart ten opzichte van de schakers. Daar kan geen twijfel over zijn.

 

Als de toeschouwer zich het leed en de problemen van de schakers te veel aantrekt, wordt haar rol erg zwaar. Zij neemt de dingen die zij waarneemt als het ware mee naar huis, waardoor zij zich niet goed meer kan ontspannen. De kunst is om warme belangstelling voor de partij op te brengen, maar daarbij grenzen in acht te nemen en een zekere distantie te betrachten. Maak geen oogcontact met de schaker. Laat je niet verleiden door de wanhopig smekende blik, waarmee hij vraagt om aandacht of adviezen. Professioneel hulpverleners zullen dit beamen.

 

De nabijheid van een toeschouwer heeft onmiskenbaar invloed op de schaker. De belangstelling drukt als een loden last op zijn schouders. Plots wordt van hem een verrassende manoeuvre verwacht, een geniale zet of een indrukwekkende slotcombinatie die aan alle twijfel een einde maakt.

Bobby Fischer had in zijn partij tegen Ulf Andersson in 1970 onder het toeziend oog van een te nabije toeschouwer geen 13 Kh1 durven spelen, omdat zijn plan geenszins voor de hand lag. De zet zou de indruk kunnen wekken dat hij onzeker is, zijn beurt liever overslaat en besluiteloos zijn koning verplaatst. Hij kan en mag er niet op vertrouwen dat de toeschouwer blijft kijken naar het geniale vervolg 14 Tg1, 16 g4!, 17 Tg3, 18 Tag1 enzovoorts.

Langdurige aandacht voor één bepaalde partij kan de schakers aldaar volledig uit het lood slaan. Zij realiseren zich dat de toeschouwer de stellingsproblemen langzaam maar zeker begint te begrijpen. Schaamte of trots voor de gebeurtenissen op het bord bekruipt hen. Ze worden onzeker en feilbaar. Verdeel de aandacht daarom evenredig over de verschillende partijen in de speelzaal en verblijf slechts kort in de aandachtsfeer van een schaker.

 

Vreselijk is dat de schaker in intense belangstelling aanwijzingen meent waar te nemen. Kijkt de toeschouwer nou vooral naar g6? Is daar een offer mogelijk? Het knaagt, het offer werkt niet, maar hoe maakt hij dat de toeschouwer duidelijk zonder de partij te verliezen? Voor de toeschouwer die de schaker een warm hart toedraagt is het daarom beter de blik te richten op verschillende elementen van de stelling. Kijk niet in het bijzonder naar de vijandelijke koning, maar volg met de ogen de open lijnen en lange diagonalen in alle richtingen. Maar overdrijf het niet. Een geheel geblokkeerde pionnenketen behoeft geen nadrukkelijke aandacht langs zijn diagonaal.

 

Tijdsdruk wordt onder invloed van de toeschouwer in wiens gezelschap de schaker vertoeft, welhaast ondraaglijk. Hij heeft honger, wil naar het restaurant. We hebben maar een uurtje voor de lunch. Hoe maak ik het snel af? De toeschouwer die zich de geïnduceerde prestatiedruk realiseert, zou van de weeromstuit geruststellende signalen willen afgeven. We hebben alle tijd, maak je niet druk. Maar dat brengt de schaker uit balans. De klok tikt immers door en latente tijdsdruk doet zich immer gelden.

 

Fysieke nabijheid wordt gehoord, gevoeld, geroken. Deze zintuigen van de schaker, die bij het spel geen rol van betekenis spelen, reageren geprikkeld en overactief op elke afleiding die zich aandient. Een met mate aangebrachte aftershave of milde parfum kan aanvaardbaar zijn, mits de toeschouwer zich benedenwinds opstelt. Het aanraken van de schaker is echter uit den boze! Dat kan niet genoeg worden benadrukt.

 

Bij geluiden of geuren die onbedoeld aan het lichaam ontsnappen, is het zaak subiet fysieke afstand tot het bord te nemen. Maar doe dit rustig en beheerst, om geen onnodige aandacht van de schakers en overige aanwezigen te trekken. Het is niet nodig aan te nemen dat de schaker e.e.a. heeft waargenomen en een verontschuldigende blik te werpen. De schaker zal uit beleefdheid in diepe concentratie blijven en het ongelukje schijnbaar onopgemerkt laten passeren.

 

Roken is doorgaans in de speelzaal niet toegestaan. Alcohol drinken wel, maar dat wil niet zeggen dat dit een goed idee is. De schaker moet onbeneveld denken en onthoudt zich derhalve van alcohol. De hele partij zit hij zich te verkneukelen om het eerste biertje na afloop. Het levert hem de ijzeren wil de partij snel te beslissen met een vlotte aanval en overtuigende slotcombinatie. In die omstandigheid van hevig verlangen vraagt de versnapering in de hand van de toeschouwer te veel van de zelfbeheersing van de schaker.

 

Het verorberen van een zachte snack kan in de speelzaal worden gedoogd. Volstrekt ontoelaatbaar zijn echter consumpties met welriekende ingrediënten, zoals pindakaas of satésaus. Deze zouden binnen 500 meter van een schaakevenement niet verkrijgbaar moeten zijn. De organisatie heeft hierin een belangrijke verantwoordelijkheid. De grofste schending van de optimale speelomstandigheden is het in de mond vermalen van droge chips, die tevoorschijn wordt gehaald uit een luidruchtig krakende plastic zak. Een hele zaal schakers kan ermee tot wanhoop worden gedreven.

 

Sterke schakers dienen zich bewust te zijn van een extra verantwoordelijkheid wanneer zij zich manifesteren als toeschouwer. Hun belangstelling voor een partij van een mindere schaker kan onvermoede gevolgen hebben. De schaker kan zich vereerd voelen, maar ook veroordeeld of geridiculiseerd. Dat gevaar dreigt met name bij onbedoeld proesten of plotselinge lachstuipen. Het is beter afstandelijk door de speelzaal te schrijden en slechts terloops een neutrale blik op de stellingen van de mindere goden te werpen. Juist door een zekere afstand te bewaren krijgen ze vertrouwen in hun zelfredzaamheid.

 

Het is de toeschouwer ten strengste verboden tekenen of signalen aan de schaker te geven, van welke aard dan ook. Dat wil zeggen, het is de schaker verboden er kennis van te nemen of zich erdoor te laten adviseren. De toeschouwer dient zich te beperken tot een strikt observerende aanwezigheid. Knipogen, de duim opsteken, klakken met de tong, doe het niet!

 

Een bijzondere categorie toeschouwers is de ouder of coach van een jong talent. Zo herinner ik mij als de dag van gisteren mijn kansloze nederlaag tegen een 12-jarige jongen in het open Limburgs Kampioenschap van 2008 te Maastricht. Hij had mij positioneel én tactisch volkomen overspeeld en ik hing vernederd in de touwen. Ik droom er nog regelmatig van. Vrijwel onmiddellijk na mijn overgave verscheen een man aan het bord, die gedurende de hele partij net-niet-hinderlijk om ons heen had gedrenteld. Ik begreep zijn belangstelling voor onze partij niet, tot ik mij enkele frappante overeenkomsten gewaarwerd in uiterlijke kenmerken van mijn tegenstander en de man in kwestie. Het was zijn vader. Met enthousiaste armgebaren nodigde pa een coach en andere begeleiders van de jeugdige schaker aan het bord. Er werd spontaan een eerbetoon voor de opmerkelijke prestatie georganiseerd en kennelijk werd van mij verwacht dat ik daaraan deel zou nemen. Ik kon wel huilen. Gelukkig was ik in het gezelschap van enkele goede schaakvrienden die mij troostten en naar de bar droegen.

 

Het meest curieuze geval van de te nadrukkelijk aanwezige toeschouwer is ongetwijfeld dr. Zukhar, een bekende hypnotiseur die in het team van Karpov plaatsnam op de publieke tribune bij het wereldkampioenschap tegen Korchnoi in 1978. Er mag twijfel bestaan over het realiteitsgehalte van de hypnose en aardstralen waarvan hij werd beschuldigd, maar uit de gang van zaken bleek dat de toeschouwer zelfs op gepaste afstand een onmiskenbare invloed op de schakers kan hebben. Het verhaal gaat dat Korchnoi een eigen toeschouwer met bijzondere vaardigheden op de tribune plaatste, zodat deze en Zukhar elkaars aardstralen zouden opheffen. Ik vermoed dat Korchnoi er echt in geloofde en dat hij hierdoor werd gesterkt in zijn wil om te winnen. Helaas is dat winnen niet gelukt, dus misschien zit er toch een kern van waarheid in de vermeende invloed van aardstralen. Vermijd daarom liever het uitzenden van dergelijke straling.

 

Dit artikel is eerder gepubliceerd in de Caissa Nieuws nr 442 van augustus 2017, het clubblad van Caissa Amsterdam.

KLIK HIER voor de columns op schaaksite.nl

Schaaktalent Maksym op drift

Na Poetin’s misdadige invasie van Oekraïne zijn vele bewoners van dat land op drift geraakt. De dertienjarige Maksym Zhezheria kwam met zijn grote gezin terecht in het Nederlandse stadje Doesburg. Bij zoveel ellende kan het schaakspel een goede afleiding, zelfs een troost zijn. En dus is Maksym flink aan het schaken geslagen bij het Arnhemse ASV.

In begin april nam Maksym’s moeder Svetlana contact op met ASV met de vraag of haar oudste zoon bij de jeugd kon komen schaken. Op de eerste speelavond bleek de jonge Oekraïener te sterk voor zijn Arnhemse leeftijdgenoten, en hij werd prompt bij de senioren ingedeeld. Daar won hij twee van zijn eerste vier partijen.

Maksym komt uit Oleksandriia, een middelgrote stad in centraal Oekraïne, gelegen ten zuiden van een langgerekt merengebied dat zich vanaf Kiev naar het zuidoosten uitstrekt. Hij kwam naar Nederland met moeder Svetlana, vader Volodymyr, een tante en drie broers: Andrey, Ivan en de nu vijf maanden oude baby Bogdan. De baby heeft vanwege gezondheidsproblemen een speciaal soort melkvoeding nodig. Maksym lijdt aan Diabetes Type 1 en moet dagelijks insuline gebruiken. Toen in Oleksandriia het luchtalarm vijf keer per dag afging besloten Volodymyr en Svetlana te vertrekken. De grootmoeders en andere familieleden bleven achter. “Kinderen kunnen daar geen normaal leven meer leiden,” zegt Svetlana. “Zeker niet als ze gezondheidsproblemen hebben.” 

Ze kozen voor Nederland omdat een neef, die in Utrecht woont, een en ander voor hen regelde. “En we wilden naar de andere kant van Europa, bij de Noordzee, zo ver mogelijk van de oorlog vandaan,” zegt Svetlana. Als de oorlog voorbij is willen ze snel weer terug. “Ondertussen proberen we hier zo goed mogelijk te leven: we willen werken, de taal leren en de kinderen naar school sturen.” Die zitten op een speciale school voor Oekraïense kinderen in Arnhem. 

Twee maanden brachten ze door bij een gezin in Westervoort. Maksym, in aarzelend Engels: “Dat huis was zo groot – wij mochten éénderde ervan gebruiken, en dat was ruim genoeg voor ons hele gezin.” Eind mei verhuisden ze naar een pand in Doesburg waar ze nu zelfstandig wonen. “Dat is beter voor ons,” zegt Maksym. “Maar onze gastheer in Westervoort zijn we heel dankbaar, die heeft veel voor ons gedaan.” Om bij ASV te schaken rijdt hij nu met de bus heen en weer van Doesburg  naar Arnhem-Oost.

Zaterdag 21 mei kon het Nederlandse publiek ook kennismaken met het gezin via het satirische TV-programma Even Tot Hier. Om te kunnen werken in Nederland heb je de juiste papieren en een bankrekening nodig. Bij Even Tot Hier waren die zaken snel geregeld en er kwam een sollicitatiegesprek voor vader Volodymyr, die elektrotechnisch ingenieur is – een beroepsgroep waarnaar de vraag groot is in Nederland, als die energietransitie eens op gang komt tenminste. Aan het eind van de uitzending stond het hele gezin te genieten van een portie oer-Hollandse poffertjes. De baan voor Volodymyr laat nog even op zich wachten – net als de energietransitie.

Redactie: de uitzending is hier terug te zien: 

https://www.npostart.nl/even-tothier/21-05- 022/BV_101407996

Maksym houdt de moed erin en is goedlachs, maar hij vertelt weinig over de thuissituatie in Oekraïne. Bij het ASV-Voorjaarstoernooi op 14 mei deed hij mee in groep C. Toen hij hoorde hoe hoog de eerste prijs was in die groep, riep hij: “Woowww, vijftig euro? Dat kan ons gezin goed gebruiken! Of je kunt er wel drie keer van naar McDonalds!” Helaas werd hij vijfde. Zijn favoriete schaker is Bobby Fischer. In Oleksandriia werd Maksym getraind door kandidaat-meester Gennady Khodotov, die nog in die stad verblijft voor zover Maksym weet. Bij ASV werkt hij nu met Vadim van Kuijk, die zelf met zijn 17 jaar tot de nationale jeugdtop behoort. “Hier in Nederland zijn de toernooien goed georganiseerd,” zegt Maksym. “In Oekraïne zijn de jeugdspelers beter. Ik heb daar vijf of zes vrienden die even goed zijn als ik. Eén van hen zit nu in Turkije.”

Maksym is gewoon een jonge puber die probeert zijn weg te vinden in een schrijnende situatie. Dat hij relatief vrolijk overkomt, toont zijn veerkracht. Wat moet hij ook anders? Bovendien heeft hij zijn gezin veilig bij zich. En hij weet inmiddels dat een goede schaker in Nederland altijd zijn weg kan vinden.

(Bron: Schaakmagazine, juni 2022, no 3)

 

Carlsen verlengt wereldtitel schaken na bizarre "zelfmoordactie" in slotmatch

Magnus Carlsen heeft voor de vierde keer met succes zijn wereldtitel schaken verlengd. Uitdager Jan Nepomniasjtsji ging na verlies in de langste match uit de WK-geschiedenis helemaal uit de bocht in het tweede deel van de titelstrijd.

Het leek er lange tijd op dat de titelstrijd tussen Magnus Carlsen en Jan Nepomniasjtsji zou uitdraaien op een eindeloze en dus saaie reeks gelijkspelen, zoals ook in de vorige WK-match. De supercomputers die beide schakers gebruikten in hun maandenlange voorbereiding hadden niet voor verrassingen kunnen zorgen in de openingen.

 

Maar alles veranderde in de 6e partij, eentje voor de geschiedenisboeken. Niet alleen omdat het met 136 zetten (elk) de langste wedstrijd uit de WK-geschiedenis werd, maar ook door het knotsgekke verloop ervan.

Met slechts seconden op de klok namen Carlsen en Nepomniasjtsji de ene ongelukkige beslissing na de andere. In de "verlengingen" ging het gelijk op, maar slaagde de Noorse titelverdediger erin om in zijn typisch onverzettelijke stijl toch een overwinning uit de lege ketchupfles te knijpen.

Voor Nepomniasjtsji was dit het begin van het einde. Twee onbegrijpelijke blunders in partijen 8 en 9 verschrompelden zijn kansen op een wereldtitel tot bijna nul. Ook het afknippen van zijn onlosmakelijke "man bun" zorgde niet voor een ommekeer.

 

In zijn laatste match met de witte stukken deed "Nepo" nog een schuchtere poging om met een scherpe stelling alsnog een zege uit de brand te slepen, maar toen de partij op een gelijkspel afstevende, wierp hij zich op zijn eigen zwaard met een allerlaatste blunder, al dan niet een opzettelijke. Een zelfmoordactie.

Carlsen nam er nog even zijn tijd voor, maar hij maakte er uiteindelijk toch korte metten mee, in wat een van de zwaarste afstraffingen uit de recente WK-geschiedenis is geworden. De overwinning levert Carlsen een pittige 1,2 miljoen dollar op, Nepomniasjtsji houdt toch nog 800.000 dollar over aan zijn avontuur (of was het een nachtmerrie?) in de woestijn.

Voor de partijen: KLIK HIER   

     

Info WK: schaaksite.nl   en chess24.com      

Foto's en info: Sporza.be

Schaaktafels in Noorderplantsoen

geopend door Jorden van Foreest

In het Noorderplantsoen in Groningen zijn twee nieuwe schaaktafels geplaatst. Schaakgrootmeester Jorden van Foreest verrichtte de officiële openingshandeling.

Samen met de 9-jarige Jort plaatste wethouder sport Inge Jongman de openingszet tegen schaakkampioen Jorden van Foreest.

De schaaktafels zijn bij de gemeente aangevraagd door een paar enthousiaste schaakinwoners. “Schaken is bij uitstek een denksport die aanzet tot het oplossen van problemen en het aangaan van uitdagingen. Goed voor het brein!”, aldus de gemeente.

De tafels staan schuin tegenover restaurant Zondag en jong en oud kan hier aan de slag.slag.

 

Van Foreest klopt Giri en is eerste Nederlandse winnaar Tata Steel sinds 1985

31 januari 2021 - Bron: Nu.nl

Voor alle partijen KLIK HIER

Voor de 3 partijen in de Armageddon Tie-Break KLIK HIER

Jorden van Foreest heeft zondag verrassend als eerste Nederlander sinds 1985 het Tata Steel Chess Tournament in Wijk aan Zee gewonnen. De 21-jarige Nederlander was in een barrage te sterk voor zijn vijf jaar oudere landgenoot Anish Giri.

Giri ging na de twaalfde speelronde alleen aan kop, maar hij speelde in zijn slotpartij remise tegen de Spanjaard David Antón Guijarro. Van Foreest won in de laatste speelronde wel van de Zweed Nils Grandelius en kwam net als Giri op 8,5 punten.

Hierdoor moest een barrage het 83e Tata Steel-toernooi beslissen. In twee blitzpartijen speelden de Nederlanders remise, waardoor een zogenoemde armageddonpartij voor de beslissing moest zorgen. Daarin trok Van Foreest aan het langste eind omdat Giri wegens tijdnood moest opgeven.

"De kans dat ik hier zou winnen, schatte ik vooraf één op duizend. En nu is die kinderdroom gewoon uitgekomen", jubelde Van Foreest. "Het is alleen nu bepaald niet stil in mijn hoofd. Er gaan heel veel emoties door mij heen. Ik kan nauwelijks beschrijven hoe ik me voel. Het kwam op heel veel geluk aan. Anish verdiende het ook te winnen, maar zo kan het dus gaan."

Van Foreest is de opvolger van Jan Timman, die in 1985 als laatste Nederlander het prestigieuze toernooi in Wijk aan Zee - dat toen nog het Hoogovens Schaaktoernooi heette - op zijn naam schreef.

Anish Giri verloor na een barrage van Jorden van Foreest.

Foto: ANP

Giri eindigt voor vierde keer als tweede

Twee jaar geleden mocht Van Foreest voor het eerst meedoen in de A-groep van het Tata Steel-toernooi en eindigde hij als voorlaatste. Een jaar later werd hij knap vierde. De jonge Nederlander begon het toernooi als nummer 66 van de wereld, maar zal door zijn resultaten de top veertig binnenkomen.

Giri moest al voor de vierde keer genoegen nemen met de tweede plaats in Wijk aan Zee. In 2018 greep de nummer elf van de wereld ook net naast de overwinning toen hij in een barrage verloor van Magnus Carlsen, de huidige wereldkampioen.

Het Tata Steel Chess Tournament was het tweede grote internationale schaaktoernooi sinds de coronacrisis. De 83e editie vond coronaproof plaats en alleen de veertien topschakers in de Masters deden mee. Bezoekers waren niet toegestaan in De Moriaan.

Een mooi einde! 

In de laatste partij van Jorden van Foreest tegen Nils Grandelius gaf de zwartspeler bij de 47ste zet van wit op, omdat mat ( in maximaal 5) niet meer te vermijden was. 

Sheila Timp

Wilt u goed leren schaken? 

Dan hebt u vaardigheden nodig die u misschien nooit getraind hebt. 

Real- Chess helpt u daarbij.

Vier van de zes kinderen van de Groningse familie Van Foreest schaken op hoog niveau. Zo won de negenjarige Machteld afgelopen juni het Nederlands kampioenschap voor jongens en meisjes tot en met twaalf jaar. En Jorden werd als zestienjarige in 2015 de jongste Nederlandse schaakgrootmeester ooit. Dat de kinderen het zo ver schoppen in de schaakwereld, komt ook doordat hun moeder hen tot aan de middelbare school thuis onderwees. Dat ging zó vlotjes, dat er veel tijd overbleef voor andere vakken. Waaronder schaken. En omdat Sheila Timp niet alleen wetenschapper is, maar ook een ervaren ontwikkelaar, bouwde ze zelf een trainings-app. Waar u misschien ook iets aan kunt hebben.

Waarom heb je Real- Chess gemaakt?

“Het viel me op dat bestaande software om schaken te oefenen vaak spelsituaties laat zien die onrealistisch zijn. Zoals de situatie dat je met de volgende zet een paard of een loper kunt slaan, zonder dat de tegenstander je daarvoor onmiddellijk afstraft. Tijdens echte partijen staan alle stukken meestal gedekt, want geoefende spelers denken veel zetten vooruit. Daarom leek het me beter om als trainingsmateriaal bordposities te kiezen uit echte partijen.”

Hoe ging je te werk?

“Om mijn app te maken, koos ik een database met schaakpartijen uit toernooien. Ik liet een schaakengine automatisch uitrekenen welke momenten cruciaal waren. Zo kon ik stellingen selecteren waarvoor één zet bestaat die de allerbeste is. Die stellingen zijn geschikt als opgaven in RealChess. Je kunt er ofwel een voordeel mee behalen, of voorkomen dat je tegenstander voordeel behaalt. Dat effect hoeft niet meteen zichtbaar te zijn, maar kan ook pas vele zetten later in de partij duidelijk worden. Goede schakers zijn namelijk niet gericht op snelle winst, maar op strategische zetten die hun positie op het bord versterken. Ze spelen bovendien lang niet altijd aanvallend, maar ook vaak verdedigend.”

Voor wie is RealChess?

“RealChess traint volwassenen en serieuze kinderen in subtiele zetten die hun winstkansen op lange termijn verhogen. Voor een schaker is het heel belangrijk om in gedachten toekomstige bord- posities te kunnen visualiseren. Daarom traint RealChess spelers in blindschaken. Als je dat goed kunt, maakt je dat bijna auto-matisch een sterke schaker. Ook traint RealChess het spelinzicht, o.a. met bordsituaties waarvan je moet aangeven welke stukken ongedekt staan, of aangevallen worden. Niet alleen nu, maar ook na een aantal zetten. Iedereen kan een gratis proefversie voor Android downloaden van mijn site. Voor de volledige versie vraag ik een tientje. Zo kan ik de kosten dekken, onder meer van de server. En uit principe vind ik dat softwaremakers betaald moeten worden voor hun werk.”

www.vanforeest.com/index.html
www.sheila.vanforeest.com/index.html
www.tiny.cc/schaakdocu

(bron: ComputerIdee nr 24)

Open NK Schaken 2017 in Dieren

DIEREN - Elf grootmeesters in Open NK Schaken

Er is een flinke toeloop van titelhouders en buitenlandse spelers voor het Condigne Open Nederlands kampioenschap Scha­ken, dat van 24 juli tot en met 3 augustus plaatsvindt in Grandcafe / Zalencentrum / Sporthal Theothorne in Dieren. De winnaar van vorig jaar, Chanda Sandipan uit India, is weer van de partij. Hij zal zijn schaakkrachten meten met ex-kampioenen Erwin l’Ami, Dimitri Reinderman en Viacheslav Ikonnikov. Nog zeven andere grootmeesters en elf internationaal meesters hebben zich aange­meld, onder wie vele nieuwe gezichten uit India, Duitsland en Polen.

Sandipan was in 2016 de verdien­de winnaar, maar op papier zijn net de Nederlandse grootmeesters Erwin 1’Ami en Dimitri Reinder­man de besten. Zij hebben een sterke binding met Dieren. L’Ami, die samen met zijn vrouw Alina komt, gaf in april een simultaan in scholengemeenschap Het Rhedens, Reinderman organiseert ook dit jaar een vermakelijke popquiz, ook populair bij niet-schakers, op donderdagavond - dit jaar op 27 juli. De derde Nederlandse groot­meester is Roeland Pruijssers uit Apeldoorn. Viacheslav Ikonnikov, de Open kampioen van 2014, is er ook weer bij, evenals de Duitse grootmeester Daniël Hausrath, die net als eerder zijn talentvolle pupil Valentin Buckels meeneemt.

Uit Duitsland komen voorts nog twee FIDE-meesters.

Er is ook weer een ambitieuze delegatie uit India, met naast San­dipan nog grootmeesters Diptayan Ghosh, Sundar Shyam en Dhopade Swapnil. Uit Rusland komen verder nog de ervaren grootmeesters Alexei Gavrilov en Igor Naumkin, en Polen vaardigt met Lukasz Butkiewicz, Piotr Bodrowski en Michal Luch drie jonge meesters af. De sterkste Nederlanders achter de drie grootmeesters zijn Thomas Beerdsen (18) uit Apeldoorn en de 15-jarige Liam Vrolijk.

Naast Dimitri’s Popquiz zijn er verschillende nieuwe evenemen­ten. Op woensdagavond 26 juli wordt het Open NK Probleemoplossen voor beginners georgani­seerd, een laagdrempelig evene­ment met vermakelijke schaakpuzzels voor alle niveaus. Op vrij­dagavond 28 juli is het weer tijd voor Open Snelschaakkampioenschap van de OSBO - de vijfde editie. Op de zaterdag daarna (29 juli) is er een rapidtoernooi en op diezelfde dag verzorgt Nederlands dameskampioene Anne Haast ‘s middags een simultaan voor jeugdspelers. De bekende meester Hans Böhm geeft op de slotmid­dag commentaar op partijen van het Condigne Open NK. Nieuw is de cursus Scheidsrechter 1, die op de avonden van maandag 31 juli en dinsdag 1 augustus wordt gegeven. Deze cursus is ook inte­ressant voor schakers die meer willen leren over de spelregels. Genoeg te doen dus, ook in deze laatste editie voor het jubileum- toernooi van volgend jaar, waar het organisatiecomité iets heel speciaals van gaat maken. Alle partijen beginnen dagelijks om 13.00 uur. Op donderdag 3 augustus begint de laatste ronde om 12.00 uur. Meer informatie over dit evenement is te vinden op de website onk.schaakbond.nl. Daarop zullen ook dagelijks de toppartijen te volgen zijn en wor­den ‘s avonds verslagen geplaatst.
(bron: Regiobode van 31 mei)

Schakend op weg naar een beter bestaan

Levensecht Sprookje
Schaaktalent Phiona Mutesi ontsnapte dankzij de denksport uit een sloppenwijk van Kampala. Binnenkort verschijnt de Disney-film Queen of Katwe over haar leven.

Op haar vijfde leek haar leven afgeschreven, aangezien ze van school moest om op straat maïs te verkopen. Maar Phiona Mutesi (20) uit de Ugandese sloppenwijk Katwe, in de hoofdstad Kampala, ging schaken. Volgende maand verschijnt de Disney-film Queen of Katwe, een real life-sprookje over haar leven. En over schaken als instrument om krottenkinderen uit het slop te halen.
,,Als ik niet was gaan schaken, zou ik nu vier of vijf kinderen hebben. Net zoals mijn zus. Want zo gaat dat hier in Uganda als je niet naar school kunt", vertelt Phiona. In plaats van kinderen, heeft ze een titel als kandidaat-meester in schaken, een eigen huis buiten Katwe waarin ze haar familie huisvest en een toegangsbewijs voor de universiteit, waar ze na de zomer begint.

En dat terwijl haar leven een grote aaneenschakeling was van ellende. Haar vader overleed aan aids, waardoor haar armlastige moeder voor de keuze stond: ga ik mijn kinderen scholen of voeden? Het werd voeden. Dus moest de 5-jarige Phiona met een grote pan met twintig maïskolven op haar hoofd de straten van Katwe op om geld te verdien. Maar niet voordat ze de jerrycan met drinkwater had gevuld, waarvoor ze om vijf uur 's ochtends opstond en drie uur moest lopen. Dag in, dag uit. Vier jaar lang.

Ze stierf van de honger en kwam hier voor een maaltijd

Meelpap
Op een goede dag in 2004 liep Phiona haar broer achterna door de slum. Hij ging voetballen, schaken en eten bij Robert Katende. Namens de organisatie Sports Outreach probeert Katende kinderen via schaken en onderwijsbeurzen uit de sloppen te krijgen. Katende spotte Phiona, die om een hoekje naar het eten gluurde. ,,Mensen denken dat ik Phiona heb ontdekt, maar Phiona vond mij. Ze stierf van de honger en kwam hier voor een maaltijd", vertelt Katende tijdens een schaaktraining voor gehandicapte kinderen. Hij gaf haar een kom meelpap.

Phiona was een van de eerste krottenkinderen in Kampala die leerde schaken, een sport die in Uganda - een van de armste landen ter wereld - vóór Katende's project slechts was voorbehouden aan de elite. Lezen kon Phiona nog niet op 9-jarige leeftijd, maar schaken des te beter. In schaken herkende ze haar eigen leven: met slimme zetten ontwijk je het gevaar, terwijl iedere ondoordachte beslissing je laatste kan zijn.

Onder begeleiding van Katende won ze al snel toernooien. Eerst in Uganda, daarna in andere Afrikaanse landen. Vier jaar na de eerste kom meelpap pakte ze internationale titels. Dankzij haar prestaties tijdens de Olympiade van 2012 in Istanbul, kreeg ze als eerste Ugandese de titel vrouwelijke kandidaat-meester. Een eerste stap op het pad naar haar ultieme droom: grootmeester worden.

Katende leert zijn pupillen schaken. Maar belangrijker nog: hij geeft ze via het schaakspel ook lessen in het leven. De kinderen ontwikkelen vaardigheden zoals focussen, analytisch vermogen, een strategie uitstippelen, probleemoplossing en tijdsmanagement. Katende: "Pas je deze schaakvaardigheden toe in je leven, dan voorkom je dat je faalt." Phiona's belangrijkste levensles is plannen. Phiona: ,,Plan je niet goed in het leven, dan word je een loser."

Omdat de kinderen ook sociale contacten opdoen en voor schaaktoernooien de wijk verlaten (veel kinderen zijn nog nooit buiten Katwe geweest), werd het schaakproject een trekpleister voor kinderen. Wegens succes breidde Katende zijn schaakproject uit naar andere sloppenwijken in Kampala. Wat later ook naar Gulu, het gebied in Noord-Uganda dat voorheen werd geteisterd door de gruwelijke rooftochten van Joseph Kony's (ooit machtige) Verzetsleger van de Heer. Ondertussen heeft Katende al 1200 kinderen aan het schaken gekregen. Waarvan er honderden naar school kunnen, dankzij een beurs van Sports Outreach.

Ik hoop dat de film kinderen inspireert, in welke sloppenwijk dan ook. Kinderen die alle hoop hebben verloren, zoals ik dat ooit ook had

Boek
In de tussentijd kreeg de Amerikaanse sportjournalist Tim Crothers lucht van Katende's schaakproject en Phiona Mutesi's successen. Zijn boek The Queen of Katwe uit 2012 werd een verkoopsucces. Maar is ze ook een 'koningin', zoals de journalist haar heeft gedoopt?

Als we Phiona spreken, zit ze samen met een schaaktrainer drie dagen opgesloten in een hotel in de Ugandese hoofdstad Kampala, ter voorbereiding op de Schaakolympiade in Azerbeidzjan. Phiona toont zich bescheiden, dankbaar en vooral afkerig van enige koninklijke allures. Hoe vorstelijk haar schaakprestaties eerst ook waren, de afgelopen jaren zijn ze gestagneerd. Al jaren schommelt haar rating rond de 1600/1700, terwijl 2500 nodig is om schaakgrootmeester te worden.

Feit blijft dat Phiona door schaken is ontsnapt uit de vicieuze cirkel van armoede en een gebrek aan ontwikkelingskansen. Katende's aan schaken gelinkte levenslessen hielpen haar bij het inrichten van haar eigen leven. Phiona: ,,Het schaakbord is als het leven zelf: je moet een strategie kiezen en vervolgens alles overdenken en plannen."

Hollywood
Phiona's sprookje is in het echt eigenlijk nog mooier dan op het witte doek. Voor het boek heeft ze al een leuke duit gekregen. Nu haar leven voer is geweest voor een Hollywood-productie, is ze - voor een Ugandese - niet onbemiddeld. Het geld heeft ze in haar familie gestoken, vertelt ze. ,,Zo gaan mijn twee broers nu naar school en heeft mijn moeder een stuk landbouwgrond, waardoor ze niet meer zo worstelt als vroeger."

Denkt Phiona dat ook 'haar' Katwe gaat profiteren, als de sloppenwijk dadelijk wereldberoemd is? ,,De film zal de ogen van de overheid openen, waardoor die vast gaat inzien dat er iets moet veranderen. Verder hoop ik dat de film kinderen inspireert, in welke sloppenwijk dan ook. Kinderen die alle hoop hebben verloren, zoals ik dat ooit ook had."

Als ik niet was gaan schaken, zou ik nu vier of vijf kinderen hebben. Net zoals mijn zus. Want zo gaat dat hier in Uganda als je niet naar school kunt

Dankzij de film zijn in ieder geval al een hoop mensen uit hun financiële sores verlost. De film is voor een deel geschoten in Katwe, waardoor veel mensen een graantje hebben kunnen meepikken. Ugandese kinderen kregen na audities rollen in de film, een paar van Katende's schakers kregen een kleine rol als zichzelf. Katende zelf heeft zes maanden als consultant voor Disney gewerkt, om te zorgen dat alles zo authentiek mogelijk zou worden verfilmd.

Phiona moest huilen toen ze de film voor het eerst zag: ,,Ik zag alle ellende weer voorbij komen. Maar tegelijkertijd ben ik super opgewonden en kan ik het bijna niet geloven. Ik kwam nergens vandaan, kende niemand en was nog nooit buiten Katwe geweest. Dankzij schaken ben ik daar allemaal aan ontsnapt."

Emiel van Dongen  (AD)

Het beste wat het schaakspel is overkomen: 

de koningin

Dennis Kahn– 16:01, 25 februari 2017

Schaken is een bordspel dat de oorlog tussen twee strijdmachten verzinnebeeldt met als doel de gevangenneming van de vijandige koning. 

Maar hoe is het toch gekomen dat uitgerekend een dame, de koningin, het meest dominante stuk is in het spel, terwijl in het echte leven vrouwen vaak een ondergeschikte positie innemen?

Het schaakspel, door de Arabieren rond de tiende eeuw naar Europa gebracht, had oorspronkelijk helemaal geen koningin. Op haar plaats stond een raadsheer van de koning: de fers of firsan (Arabisch voor raadsheer), het zwakste stuk op het bord. Het stond naast de koning en mocht één luttel veldje schuin bewegen.

Deze ontwikkeling liep, al of niet toevallig, parallel met de opkomst van vrouwelijke monarchen in Europa.

Het spel onderging tijdens de late Middeleeuwen een serie innovaties waarbij de fers het veld ruimde voor de koningin. In de 15de en 16de eeuw kreeg zij haar definitieve vrijheid om onbeperkt recht en schuin over het hele bord te bewegen. Deze ontwikkeling liep, al of niet toevallig, parallel met de opkomst van vrouwelijke monarchen in Europa. Denk aan Isabella I van Castilië, en Catharina van Aragon, Maria I en Elizabeth I in Engeland. Vrouwen werden de baas, op meerdere fronten.

De toegenomen bewegingsvrijheid van de koningin, die het schaakspel veel meer vaart gaf, was ook terug te zien in de taal. Zo was de Italiaanse naam van het veranderde spel scacchi de la donna: schaak van de koningin. En die koningin had weer een veelzeggende bijnaam: la donna a la rabiosa (de razende, dolle, furieuze koningin). Blijkbaar vonden de Italiaanse macho’s het maar moeilijk te begrijpen dat een dame de macht had op het bord.

Zoals Tim Krabbé jaren geleden schreef, is de koningin het beste wat het schaakspel ooit is overkomen. Door haar fleurde het aanvankelijk trage en saaie spel op. Anders gezegd: zonder de koningin zou het schaken nooit de koning der spelen zijn geworden.

DE MEESLEPENDHEID VAN DE KONINGIN

(door Tim Krabbé, AD 2002)

De koningin werd aan het eind van de 15e eeuw uitgevonden. Zij is het beste wat het schaakspel ooit is overkomen - wat eeuwenlang een traag en saai spel was geweest, fleurde op, werd meeslepend en spannend. Die uitvinding was tweeledig; het stuk naast de koning kreeg niet alleen andere rechten, maar ook een nieuwe symboliek. De fers of firsan (Arabisch voor raadsheer) was het zwakste stuk van het bord geweest; een gekortwiekte loper die één veldje schuin mocht. Wat er het eerst was, de rechten of de symboliek, is onbekend - in elk geval werd de nieuwe koningin geboren in de Latijnse wereld waar de Arabieren het schaakspel in de 10e eeuw hadden geïntroduceerd. Misschien hebben, op een goede dag in 1475, twee schakers in een Spaanse herberg tegen elkaar gezegd: 'Wat gaat dit eigenlijk langzaam, zullen we eens een partijtje spelen waarbij die stomme fers recht en schuin over het hele bord kan?' - en maakte deze omtovering van het zwakste stuk tot het sterkste snel furore.
Dat het zo gegaan kan zijn wordt gesuggereerd door de Italiaanse naam van het nieuwe schaak: scacchi alla rabioso, gekkenschaak - de veranderde fers moet ook enige tijd rabioso hebben geheten, een dolle raadsheer. Maar misschien is het andersom gegaan - als de Spaanse koningin de troon naast die van de koning bezette, dan moest misschien ook het schaakstuk naast de koning een koningin zijn. En omdat die echte koningin machtig was, moest ook die schaakkoningin méér kunnen dan dat enkele schuine stapje.
Hoe dan ook, die nieuwe koningin veranderde het hele spel: de pionnen werden door hun nieuwe carrièremogelijkheden ook veel waardevoller, en het scherpe spel dat nu ineens aan het begin van een partij mogelijk was, maakte openingsanalyse nodig. De stap naar het gekkenschaak is cruciaal geweest in de geschiedenis van het spel; zonder de nieuwe koningin zou het schaken nooit de koning der spelen zijn geworden.

Mat in 4; G. Bouma, 1955.

Een fraai voorbeeld van de macht en de reikwijdte van de koningin.

1.Dh1 Dreigt 2.Da8 mat 1...Tf3 Of Lxc4 2.Da8+ La6 3.bxa3 en 4.Dd8 mat. Nu zou Wit na 2.Dxf3 Lxc4 te laat komen, maar: 2.Dh8! Lxc4 De enige verdediging. En nu 3.b4+ axb3 4.Da1 mat; wel de meest onwaarschijnlijke matzet in het diagram. Een schitterend probleem. Niet alleen ziet deze koningin alle hoeken van het bord, maar ook worden er twee zwarte stukken over het 'kritische' veld b3 heen gelokt, om daar beide door de pion te worden afgesloten

Wit aan zet Kapnisis - Vajda, Peristeri 2001

Een offer van het sterkste stuk is altijd iets bijzonders - een van de meest spectaculaire zetten van het jaar 2001 was er een. 

28.Dd7+! Zonder te slaan naar een veld dat door twee paarden gedekt staat. Na 28...P8xd7 29.Txd7+ Te7 30.Txe7+ Dxe7 31.Pxe7 won Wit.

Wit speelt en maakt remise. Korolkov -Mitrofanov, 1957

Een orgie van dame-offers: 1.De5 En niet 1.e7 Dd7 en Wit gaat mat. 1...Da5+ De enige manier om het mat te voorkomen. 2.Kxa5 Kb7 3.Db2+ Ka7 4.Db8+ De enige manier om het mat (met Pd2) te voorkomen. Enzovoort. 4...Kxb8 5.Ka6 e1D 6.g7 Da5+ 7.Kxa5 Kb7 8.g8D e2 9.Da8+ Kxa8 10.Ka6 e1D 11.e7 Da5+ 12. Kxa5 Kb7 13.e8D Pd2 14.Da8+ Kxa8 15.Ka6 Pxc4 16.f6 Pe5 17.f7 Pd7 18. f8D+ Pxf8 19.a5 en Zwart kan het pat niet opheffen: remise. Zes dame-offers, van ieder drie. 

© Tim Krabbé, 2002

Carlsen blijft wereldkampioen

Als je de 16 partijen wil naspelen KLIK HIER!!

Magnus Carlsen heeft zijn wereldtitel met succes verdedigd. ( Hans Ree, 1 december 2016 )

Al wordt er ook op het relatief bedaarde rapidschaak een beetje neergekeken, het zorgde bij de tweekamp om de wereldtitel voor een uitslag waarvan bijna iedereen tevreden kon vaststellen dat de beste man had gewonnen. Magnus Carlsen blijft wereldkampioen schaken. Woensdag won hij in New York de tiebreak van zijn tweekamp tegen Sergej Karjakin met 3-1. Er waren vier rapidpartijen gespeeld, partijen met een half uur bedenktijd voor beide spelers, en Carlsen had er twee van gewonnen, zodat het niet meer nodig was om nog extreem snelle vluggertjes te spelen met maar vijf minuten bedenktijd.

Snippertje beter

Het begon kalm. In de eerste partij stond Karjakin met wit steeds een snippertje beter, maar nooit genoeg om Carlsen te verontrusten. Er was wel iets verontrustends voor de aanhangers van Karjakin: zijn tijdgebruik. Karjakin was zo traag dat het in de laatste fase bijna bij iedere zet leek of hij zou verliezen door tijdsoverschrijding. Dan deed hij zijn zet nog net op tijd en kreeg hij weer tien seconden extra op de klok, om bij de volgende zet zijn team weer te laten griezelen.

Het ging nog goed, het werd remise. In de tweede partij ging het ook nog net goed, maar alleen door een mirakel. Karjakin stond glad verloren en op de klok leefde hij van zijn ‘increment’, de tien seconden bedenktijd die hij na iedere gespeelde zet extra kreeg. ‘Game over’ twitterde Anish Giri.

In die fase kon met toenemende verbazing en bewondering geconstateerd worden wat een koele kikker Karjakin is. Hij stond verloren en hij had geen tijd, maar iedere keer wist hij de zet te vinden die het hardnekkigste verzet bood, totdat Carlsen de kluts kwijtraakte, een paar keer een geforceerde winst miste en tenslotte Karjakin definitief met remise liet wegkomen.

„Karjakin is wereldkampioen verdedigen”, twitterde Giri. „Als ik Carlsen was, zou ik me door het hoofd schieten”, zei Judit Polgar, de commentator van officiële website.

Elegant dameoffer

Even kon het lijken of Karjakin door mysterieuze krachten onkwetsbaar was geworden, maar die illusie werd snel verstoord in de derde partij, waarin Karjakin met wit al snel slecht kwam te staan. Carlsen voerde de aanval met mooi en sterk spel op beide vleugels en stond al gewonnen toen Karjakin tenslotte een grove blunder maakte.

Die was weer in verschrikkelijke tijdnood geweest en dat zou ook in de vierde partij gebeuren. Hij moest met zwart winnen en hij probeerde het ook wel, zelfs door in een slechte stelling remise te vermijden.

Carlsen, die woensdag zijn 26ste verjaardag vierde, kreeg groot voordeel en smaakte het genoegen om de laatste partij van de tweekamp met een elegant dameoffer af te kunnen sluiten. De Noor blijft wereldkampioen tot 2018, het jaar van de volgende WK-match.

Toen hij en Karjakin de zaal van de persconferentie binnenkwamen zongen de aanwezigen Happy birthday to you. Ook Karjakin feliciteerde Carlsen. Die nam het woord en bedankte Karjakin voor een prachtig gevecht, een geweldige tweekamp. Zijn titelprolongatie was niet makkelijk geweest, zei hij.

Inderdaad had Karjakin meer verzet geboden dan zijn voorganger Anand, die in 2013 al na tien en in 2014 na elf partijen door Carlsen was weggezet. Van een tiebreak was toen geen sprake. Toch zou Karjakin, ook als het lot hem beter gezind was geweest, geen waardig wereldkampioen zijn geweest.

Het is niet genoeg om alleen maar een groot verdediger te zijn, een kampioen moet ook zelf het spel kunnen maken. Dat kan Karjakin vaak heel goed, maar tegen Carlsen kon hij het niet. Niet in deze tweekamp en ook nauwelijks in de toernooipartijen die ze in het verleden tegen elkaar hebben gespeeld.

Spelplezier

Carlsen was blij dat hij aan het eind van de match zijn spelplezier had hervonden. „Vandaag was het leuk om te spelen. Ik denk dat dat in zeker opzicht het belangrijkste was. Op een zeker punt in de match was ik in een duister oord beland, maar ik voel dat het nu beter gaat, dus ik zie de toekomst met vertrouwen tegemoet.”

Karjakin zei dat hij er alles aan zal doen om in 2018 weer de uitdager te worden. Hoe dan ook zullen ze elkaar nog vaak treffen, de eerstvolgende keer in de laatste week van december bij de wereldkampioenschappen rapid en blitz in Qatar.

Het Paard

Het Paard

Inleiding.

Het Paard is, te midden van de andere stukken, een vreemde eend in de bijt. Wordt de rest gekenmerkt door een absolute rechtlijnigheid, het Paard is de grillig- en onvoorspelbaarheid zelve. Ze springen over de andere stukken heen, huppelen wat rond op zoek naar buit en maken de hele koninklijke familie belachelijk met een goed geplaatste vork. Wie het Paard de vrije teugel laat, komt vaak van een koude kermis thuis.
In diagram 1 en 2 zien we daarvan een mooi voorbeeld. Het eerste komt uit een blitzpartij van twee amateurs. Hoewel Wit overduidelijk gewonnen staat, gaat ie er toch aan.

Diagram 2 laat een stelling zien uit een blitzpartij tussen Anand en Ivanchuk, toch geen kleine jongens. Ook daar zorgt een Paard voor een catastrofe. 

Diagram 1 en 2

63. …, Pf2; 64. Le2, Pxg4; 65. a6, Pe5; 66. a7, Pc6+ ; 
67. Kc5, Pxa7;  68. Kb6, Pc8+;69. Kc7, Pe7; 
70. b4, Pd5+; 71. Kd6, Pxb4; 72. Kc5, Pc2; 
73. Kc4, Kg3; 74. Kc3, Kf2; 75. Lc4, Pe1;  
76. Kd4, Pf3+; 77. Ke4, Pd2+; 78. Kd4, Pxc4

Anand – Ivanchuk, 
World Blitz Moskou 2007










29. Pdf3?, Ph5!;  30. Tg1, Kh8 (wit dreigt Txh5 met daarna aftrekschaak); 
31. Ph3 (een eens zo machtig Paard is op zijn retour), Lc8; 32. Pf2, Pf4 ( mooi veldje); 
33.Pxe5 (Paard wordt wat verwaand en schakelt de verdediger van Pf4 uit), 
Pe2 (whauw, daar staan een Toren en een Paard in); 
34. Te1, Pd4; 35. Peg4, Pf3 (en nu twee Torens); 
36. Pf6, Td8;  37. Pd5, Tb7 0 – 1.

Opmerkelijk: Paard rolt min of meer in zijn eentje zo’n stelling op.

Paarden dienen dus met respect behandeld te worden

en dat gaan we vanavond doen.

We gaan nu in op een paar kenmerken van het Paard (functies en  eigenschappen).

Kenmerken Paard

• Gebruikelijk is het om een Paard een waarde van drie punten toe te kennen, net als de Loper. Maar de waarde van een Paard is veranderlijk en neemt toe naarmate hij verder op het bord oprukt. Op de vijfde rij is het sterker  dan een Loper en op de zesde rij is het meestal sterker dan een Toren.
• Paarden zijn korte –afstandlopers. Je hebt er meestal meerdere zetten voor nodig om ze te krijgen op het veld waar je ze hebben wilt.
• Paarden zijn bij uitstek geschikt om vrijpionnen te blokkeren. Reden: een Paard dat voor een vijandelijke pion staat, verliest niets van zijn beweeglijkheid.
• Omdat Paarden niet geblokkeerd kunnen worden door pionnen, doen ze het uitstekend in gesloten stellingen.
• Bij eindspelen waarbij de strijd zich aan één kant van het bord afspeelt, doen zij het ook prima.
• Paarden voelen zich het prettigst als ze op een vooruitgeschoven steunpunt zitten (waarvan ze niet door een pionnetje verdreven kunnen worden). Het vinden van de weg om ze daar te krijgen, is een kolossaal onderdeel van de Paardstrategie.

Het Paard als ultieme blokkade-opwerper.

            Wit aan zet

Zowel de Loper van Zwart als het Paard van Wit blokkeren een vrijpion. Maar wat een verschil! De Loper fungeert louter als verdediger, het Paard valt ook nog eens de pionnen e6 en g6 aan, waardoor de Koning van Zwart aan zijn plaats gebonden blijft.  Wit wint dit op simpele wijze. 1. Kb4, Le8; 2. Ka5, Ke7; 3. Kb6, Kd7; 4. Kb7, c6;  en ’t is uit.

          

Zwart aan zet

Het Paard als meester bij gesloten stellingen
Het Paard als aanvaller van zowel witte als zwarte velden.

Het paard dreigt naar d3 te gaan om vervolgens pion c5 op te eten, de Loper kijkt machteloos toe. Als Zwart nu uit pure wanhoop 1. .., a5; speelt, wordt hij op de volgende manier opgerold:

2. Pd3, a4; 3. bxa4, Ld7; 4. Pxc5 (4. a5 wint natuurlijk ook)  en slaat een pion op een zwart veld, valt de Loper aan die op een wit staat en dekt de a4-pion die ook op een wit veld staat.

Oefenopgave

Zwart aan zet

Topalov – Ivanchuk

Beoordeel de stelling. Wie staat het best?

Wit: ruimtevoordeel in het centrum en op de Koningsvleugel; een prachtige Loper; de pion op b5 voor het grijpen.

Zwart: ruimtevoordeel op de Damevleugel; druk op de pionnen a3 en c2; maar een geit van een Paard. Het bindt de Dame aan zijn verdediging en vrijwel geen veld waar het heen kan.

Wat te doen?

Zorgen dat je geit weer een Paard wordt!!

19. .., Pd7; 20. Ta2, Pb8; 21. 0-0, Pc6; 22. Dd2 (Dd3 verliest op Pb4), Db6+ (Koning moet naar de hoek. Voordeel: maakt mat op de onderste rij mogelijk en de Koning staat niet in de buurt van het centrum, wat bij menig eindspel een nadeel  is).  23. Kh1, Da5; 24. Dxa5, Txa5;  en nu heeft Zwart dreigingen als … Pb4, …Pd4,  en … Tca8, allemaal gericht tegen de kwetsbare pionnen a3 en c2.

Wit aan zet

M. Ruiz – C. Balogh, Heraklion 2007

De e-pion geeft Wit ruimte in het centrum. Wit ziet een steunpunt voor zijn Paard op f5 en zou die Loper op b7 daar niet staan, dan vertoont de zwarte stelling een mooi gat op c6.

Voordat Zwart iets agressiefs gaat doen zal ie eerst willen rokeren en dat geeft Wit tijd voor:

11. d4, 0-0; 12. e5!, Lxg2 (12. .., Pd5 was waarschijnlijk beter geweest); 
13. Kxg2, Pd5; 14. Pc6, Pxc3; 15. bxc3,  De8; 
16. Dd5 (het Paard op c6 verlamt het hele leger van Zwart),  Kh8? (16. .., Pa4; 17. Ld2, Lc5;  is er nog hoop voor Zwart); 
17. La3, f5; 18. f4, Tg8; 

19. Tad1, Lf8; 20. Pd8!! (normaal  rukken Paarden niet zo’n eind op, maar de dubbele dreiging van 21. Pf7+ en 21. Dxa8 wint op slag), Txd8; 21. Dxd8, Da4; 22. Lxc5, Lxc5;

23. Dd2, De4+; Tf3,   1 – 0.

De anti-paardstrategie.

Tot nu toe hebben we het Paard behandeld als een superheld. Maar het is wel een held met tekortkomingen.

1. Het is een korte afstandloper.
2. Het stuk kan volkomen gedomineerd worden.

Het meest vernederend is het voor een Paard gedomineerd te worden door zijn naturlijke doodsvijand: de Loper.

 1. Ld5!, Kf6;  

 2. a5, Ke5 (…, Pe6; 3. Lxe6, Kxe6; 4. a6, Kd6; 5. a7); 

 3. a6,  Kxd5; 4. a7

zwart aan zet

1.., g4; 2. Pg1, f3!

Paarden verliezen een groot deel van hun sterkte als je ze hun vooruitgeschoven steunpunten  weet te ontnemen of  als je er voor weet te zorgen dat zij daar niet komen kunnen.

1. Galkin – E. Romanov, 60^ste kampioenschap van Rusland 2007

Wit aan zet
Pionnen kunnen paarden dus aardig dwarszitten. Hier hoopte Paard h5 zich op f4 te kunnen nestelen, maar dit werd verhinderd door g3. Wil het Paard nog meedoen aan het spel, dan zal het terugmoeten.

Paard b7 ziet een mooie toekomst voor zich op c5. Is het daar aangekomen en Wit verjaagd het met b4, dan kan het slaan op d3 of uitwijken naar a4. Deze droom verstoren we met het eenvoudige b4!

Het gebruik maken van pionnen om de activiteit van vijandelijke paarden in te tomen, is dus een uiterst belangrijk strategisch idee.

                                 

Testopgaven

Test 1

Geef de eerste twee zetten van Wit

Test 2

M. Szelag – T. Radjabov, Litohoro 1999. 

Zwart aan zet.

Test 3

Tal – Soloviev, Riga 1955. 

Wit aan zet

Test 4

Xie Jun – B. Larsen, 

vrouwen tegen veteranen 1994

Wit aan zet

Antwoorden bij de tests.

Test 1.

1.      g6!, h6; 2. Pe1!

Wit heeft de tijd en verbetert eerst de positie van zijn slechtste stuk: Pc2. Het concept van het rustig overbrengen van je stukken naar hun beste velden, wordt vaak over het hoofd gezien.

Grootmeester Jesse Kraai tijdens een lezing: “ Slechte spelers spelen vooral met hun fijne stukken. Het is het kenmerk van goede spelers dat zij pas op avontuur gaan als ze de problemen van hun slechte stukken hebben opgelost”.

2.      .., Tf8;  3. Pd3, Txf1+; 4. Txf1, Ld6; 5. Pc5, Lxc5; 6. dxc5, De7; 7. Lf4, 1 – 0

8. Lxc7 kan niet worden verhinderd en daarna valt e6 + de rest van de zwarte stelling.

Test 2   

De stelling van Wit lijkt okay: Zwart heeft een slechte Loper, zijn Paard dreigt niets en zijn pionnenstructuur is minder (drie pionneneilandjes versus twee). 

Echter! Zwart drukt op pion f4. Als één van de verdedigende Torens kan worden weggelokt, wint Wit een pion. Het centrale eilandje ontneemt Wit diverse velden. Het Paard van Wit op d3 doet niets en dreigt niets.

Zwart moet dus zien de druk op f4 op te voeren of één van de Torens weg te jagen.

22. .., Pb8!;  23. Kg1, (23. g3, faalt op 23…, e5; 24. Td1, d4; 25. Pb1, g5 en loper b7 is ook een moordwerktuig geworden)  Pc6; 24. Td1, Txf4;25.  Txf4, Txf4; 26. g3, Tf6; 27.Te1, Pd4; 

28. Ld1, Kf7; en zwart won.

Test 3

Zwart heeft zijn Paard teruggespeeld naar f8 en wil nu naar e6 om van daaruit invloed uit te oefenen op d4 en f4. Tal vindt dat geen goed idee en verhindert dat met 13. d5.

Na 13. .., P6d7; 13. h4, ..; kwam Tal duidelijk in het voordeel en won.

Test 4    

Paard c3 staat daar niets te doen, dus wil het naar c4 om zich in de strijd om b6 en d6 te mengen: 22. Pb1 (maakt meteen c3 mogelijk om Zwart veld d4 te ontnemen)

Het eind is wel lollig. 22. .., Lf8; 23. Pd2, Lc5; 24. Pdc4, Lxb6; 25. Pxb6, Kf8;

27. Tad1, Tf8; 28. Pxc8, Tfxc8; 29. Td7+, Kf6; 30. Lxe6, fxe6; 31. g4!, 1 – 0.

Er is geen goede verdediging tegen de dreiging T1d3 gevolgd door Tf3 mat.

Bronvermelding:

Bovenstaande tekst  en diagrammen zijn een samenvatting van

het hoofdstuk ‘Knights, Psychopaths of the Chessboard,

uit: ‘How to reassess your chess, 4th edition van Jeremy Silman.